Hoofdstuk 6 in eenvoudig Nederlands: Rechtspraak
Let op: dit is niet de officiële wettekst
Dit is een versie van de Grondwet in eenvoudig Nederlands, geen officiële wettekst. Taaldeskundigen van BureauTaal hebben de artikelen herschreven in eenvoudig Nederlands, geholpen door staatsrechtdeskundigen (gebaseerd op Karen Heij en Wessel Visser, De Grondwet in eenvoudig Nederlands, SDU Uitgevers, Den Haag 2007).
Inhoud
- Artikel 112: Competentie rechterlijke macht; administratieve rechtspraak
- Artikel 113: Strafrechtspraak; tuchtrecht; vrijheidsstraf; berechting buiten Nederland; oorlogsstrafrecht
- Artikel 114: Doodstraf
- Artikel 115: Administratief beroep
- Artikel 116: Rechterlijke macht; benoeming; toezicht
- Artikel 117: Leden rechterlijke macht; onafhankelijkheid; ontslag
- Artikel 118: Hoge Raad; cassatie
- Artikel 119: Ambtsmisdrijven
- Artikel 120: Constitutionele toetsing
- Artikel 121: Openbaarheid terechtzitting; motivering vonnissen
- Artikel 122: Gratie, amnestie
Artikel 112: Competentie rechterlijke macht; administratieve rechtspraak
- Wanneer er een verschil van mening is over burgerlijke rechten, moet een rechter van de rechterlijke macht een beslissing nemen. Ook wanneer er een verschil van mening is over hoeveel geld iemand aan een ander moet betalen, moet een rechter van de rechterlijke macht een beslissing nemen.
- Wanneer er een verschil van mening is dat niet te maken heeft met burgerlijke rechten, kan de wet bepalen dat een rechter van de rechterlijke macht of een andere rechter een beslissing moet nemen. In de wet kan staan dat deze rechters ook over andere verschillen van mening mogen beslissen. En in de wet kan ook staan dat een andere organisatie dan een rechter een beslissing moet nemen. In de wet staat hoe rechters de beslissing moeten nemen. En wat de gevolgen van de beslissing kunnen zijn.
Artikel 113: Strafrechtspraak; tuchtrecht; vrijheidsstraf; berechting buiten Nederland; oorlogsstrafrecht
- Rechters van de rechterlijke macht beslissen welke straf iemand krijgt die iets gedaan heeft dat strafbaar is.
- In de wet kan staan dat mensen die hun werk niet goed doen een straf krijgen van de tuchtrechter.
- Alleen een rechter van de rechterlijke macht kan mensen hun vrijheid afnemen en opsluiten.
- In de wet kunnen aparte regels staan voor berechting van mensen buiten Nederland. Ook kunnen in de wet aparte regels staan voor misdaden in een oorlog.
Artikel 114: Doodstraf
Niemand kan de doodstraf krijgen.
Artikel 115: Administratief beroep
In het tweede deel van artikel 112 staat dat ook anderen dan de rechterlijke macht een beslissing kunnen nemen over een verschil van mening. Dit kan een overheidsbestuur zijn.
Artikel 116: Rechterlijke macht; benoeming; toezicht
- In de wet staat welke gerechten horen bij de rechterlijke macht.
- In de wet staat de organisatie en de samenstelling van deze gerechten. Ook staat in de wet wat deze gerechten mogen. In de wet kan ook staan dat iemand anders dit beslist.
- In de wet kan staan dat ook mensen die geen rechter van de rechterlijke macht zijn samen met echte rechters mogen rechtspreken.
- In de wet staat welke rechters toezicht houden op het werk van rechters. In de wet kan ook staan dat iemand anders toezicht houdt.
Artikel 117: Leden rechterlijke macht; onafhankelijkheid; ontslag
- De regering benoemt de rechters en de procureur-generaal bij de Hoge Raad. Zij blijven hun hele leven rechter en procureur-generaal.
- Zij kunnen wel zelf ontslag nemen. Ook kunnen ze ontslag krijgen als ze een hoge leeftijd bereiken. De hoogte van de leeftijd staat in de wet.
- Een speciaal gerecht van de rechterlijke macht kan hen ontslaan. Of zeggen dat ze hun werk tijdelijk niet mogen doen. Dit kan alleen in bijzondere gevallen. De regels hiervoor staan in de wet.
- In de wet staat welke rechten en plichten rechters en de procureur-generaal hebben. In de wet kan ook staan dat iemand anders dit beslist.
Artikel 118: Hoge Raad; cassatie
- De regering bepaalt wie lid is van de Hoge Raad. De regering moet kiezen uit drie personen die zijn uitgekozen door de Tweede Kamer.
- De Hoge Raad vernietigt beslissingen van rechters wanneer deze beslissingen niet kloppen met het recht. In de wet staat wanneer de Hoge Raad dit doet.
- In de wet kunnen ook andere taken voor de Hoge Raad staan.
Artikel 119: Ambtsmisdrijven
De Hoge Raad berecht leden van de Eerste en Tweede Kamer, ministers en staatssecretarissen die een misdaad hebben gepleegd die met hun werk te maken heeft. Ook als ze dit werk niet meer doen. Alleen de regering of de Tweede Kamer kan beslissen hen te laten berechten.
Artikel 120: Constitutionele toetsing
De rechter mag niet beoordelen of wetten en verdragen kloppen met de Grondwet.
Artikel 121: Openbaarheid terechtzitting; motivering vonnissen
Iedereen mag naar rechtszaken komen kijken en luisteren. In de wet kunnen uitzonderingen staan. De rechter moet uitleggen waarom hij een beslissing neemt. De rechter doet zijn uitspraak altijd in het openbaar.
Artikel 122: Gratie, amnestie
- De regering kan beslissen dat iemand minder of geen straf krijgt (gratie). De regering vraagt eerst advies aan een rechter. De regels voor gratie staan in de wet. In de wet kan ook staan dat iemand anders deze regels maakt.
- De regering en de Eerste en Tweede Kamer kunnen een wet maken, waarin staat dat iemand niet strafbaar meer is (amnestie). In de wet kan ook staan dat iemand anders dat mag.