Artikel 114: Doodstraf
De doodstraf kan niet worden opgelegd.
In andere talen:
Inhoud
Toelichting
Niemand kan de doodstraf krijgen.
Formele toelichting
In artikel 114 is opgenomen het verbod om de meest absolute straf, de doodstraf, op te leggen. Deze straf wordt in brede kring, nationaal en internationaal, als onmenselijk ervaren.
In eenvoudig Nederlands
Niemand kan de doodstraf krijgen.
Uitleg
Niemand kan de doodstraf krijgen. Hoe erg de misdaad ook is, een Nederlandse rechter kan niemand ter dood veroordelen. Ook niet in een bijzondere situatie. Of in een oorlog. Nooit!
Historische ontwikkeling
Het grondwettelijke verbod op de doodstraf bestaat sinds de algehele herziening van 1983. Voor gewone misdrijven was de doodstraf al in 1870 afgeschaft. De laatste voltrekking in vredestijd van de doodstraf vond plaats in 1860, toen Johannes Nathan in Maastricht werd opgehangen. Tijdens en na de Tweede Wereldoorlog werd de doodstraf via de bijzondere rechtspleging nog opgelegd. De laatste voltrekking in die context was in 1952.
Bij de herziening van 1983 wilde de regering de Grondwet juist laten zwijgen over op te leggen straffen, maar daar kwam de Tweede Kamer tussen. Op initiatief van het Kamerlid Roethof (PvdA) werd het verbod alsnog bij amendement ingevoegd. Een tegenvoorstel om een uitzondering voor het oorlogsstrafrecht toe te laten haalde het niet. Het verbod is internationaal verankerd in het Zesde Protocol bij het EVRM (vredestijd) en het Dertiende Protocol (ook in oorlogstijd), en via het arrest-Soering is ook uitlevering verboden naar landen waar de doodstraf dreigt. Artikel 114 is sinds 1983 ongewijzigd.
Debat
Een gesloten discussie
Het verbod op de doodstraf staat in Nederland momenteel niet ter discussie. In 2019 ontstond discussie over de doodstraf toen de VVD aangaf het acceptabel te vinden wanneer Nederlandse IS-strijders de doodstraf zouden krijgen als zij werden berecht door Irak. Critici stelden dat dat haaks op artikel 114 staat en tegen de verdragsverplichtingen van Nederland ingaat. Door de stevige verankering in het EVRM is herinvoering van de doodstraf praktisch en juridisch uitgesloten.
Tijdlijn van het artikel
Wat veranderde er ?
gemarkeerd = toegevoegd · doorgestreept = verwijderd