Artikel 6: Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
- Ieder heeft het recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.
- De wet kan ter zake van de uitoefening van dit recht buiten gebouwen en besloten plaatsen regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
In andere talen:
Inhoud
Toelichting
Iedereen mag zijn eigen godsdienst of levensovertuiging kiezen en zich op zijn eigen manier daarnaar gedragen, mits dit past binnen de wettelijke regels.
Voor het uitoefenen van dit recht op een openbare plaats (buiten gebouwen of besloten plaatsen) kan de wetgever regels maken, maar alleen als dit moet ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer of ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
In de Wet openbare manifestaties zijn zulke regels vastgelegd.
Filmpje: hoe is de vrijheid van godsdienst in artikel 6 van de Grondwet geregeld? (augustus 2023)
Formele toelichting
Artikel 6 waarborgt het recht van een ieder zijn godsdienst of levensovertuiging vrij te belijden. Het begrip belijden omvat niet alleen het huldigen van de godsdienstige of levensbeschouwelijke overtuiging maar ook het zich daarnaar gedragen.
Het artikel staat echter wel toe dat de wetgever bepaalde ontoelaatbare gedragingen, ook indien die een uiting zijn van godsdienstig of levensbeschouwelijk belijden, strafbaar stelt.
Het tweede lid van artikel 6 staat toe dat bij of krachtens de wet regels worden gesteld ten aanzien van het belijden van godsdienst of levensovertuiging op een openbare plaats (buiten gebouwen of besloten plaatsen). Dit mag alleen als deze regels vereist zijn ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer of ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
In de Wet openbare manifestaties zijn zulke regels vastgelegd.
In eenvoudig Nederlands
In Nederland is iedereen vrij om zijn godsdienst of levensovertuiging te kiezen. En iedereen is vrij om te laten zien wat zijn godsdienst of levensovertuiging is. Dit mag je alleen doen of samen met anderen. Binnen de muren van een gebouw, maar ook daar buiten. Dit laatste mag alleen als je je houdt aan de andere artikelen van de Grondwet en aan andere wetten.
Uitleg
In Nederland mag je zelf je geloof of je levensovertuiging kiezen. Je mag ook aan anderen laten zien wat jouw geloof of levensovertuiging is. Er zijn natuurlijk wel regels. Als je dingen doet die horen bij je geloof, maar volgens andere regels niet mogen, dan ben je strafbaar.Je mag in Nederland ook buiten de muren van een gebouw laten zien wat je geloof is, ook met een groep. Maar als de groep dan bijvoorbeeld grote verkeersproblemen veroorzaakt, dan mag het niet. Je mag dus overal jouw geloof of overtuiging laten zien, behalve als je je niet aan andere regels of wetten houdt.
Historische ontwikkeling
De godsdienstvrijheid heeft in Nederland een lange voorgeschiedenis. De Unie van Utrecht bepaalde in 1579 dat niemand vanwege zijn geloof vervolgd of onderzocht mocht worden. In de praktijk kwam dat neer op gewetensvrijheid, maar geen vrijheid van godsdienstuitoefening. In de Republiek was de gereformeerde kerk daarna de enige kerk met een bevoorrechte positie. Het was geen staatskerk en het was ook niet verplicht om lid te zijn, maar andere godsdiensten mochten zich niet openlijk manifesteren. Onder anderen rooms-katholieken, remonstranten en doopsgezinden konden hun geloof alleen beoefenen in ‘schuilkerken’. Met de Bataafse revolutie kwam de scheiding van kerk en staat. De Staatsregeling van 1798 stelde alle bestaande geloofsgemeenschappen gelijk voor de wet.
De Grondwetten van 1815 en 1848 waarborgden de vrijheid van godsdienst, maar bevatten daarnaast bepalingen over overheidstoezicht op de kerkgenootschappen en over overheidsbijdragen aan hun bedienaren. Die zijn in 1983 geschrapt.
In 1983 werd de reikwijdte van de bepaling ook verruimd. Naast godsdienst beschermt het artikel sindsdien uitdrukkelijk de levensovertuiging, en het tweede lid regelt de uitoefening buiten gebouwen en besloten plaatsen. Artikel 6 is sinds 1983 ongewijzigd.
Debat
Religieuze kleding bij handhavers
Politieagenten mogen in uniform geen zichtbare religieuze uitingen dragen. Voor boa’s gold alleen een richtlijn zonder wettelijke status. Inmiddels staan verschillende gemeenten, waaronder Amsterdam, Den Haag en Tilburg, religieuze uitingen bij het boa-uniform toe. Het kabinet wilde dat verschil tussen agenten en boa’s wegnemen via een AMvB, maar de Raad van State adviseerde in november 2025 dat zo’n verbod de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging beperkt en daarom een formele wet vereist, waarover beide Kamers zich uitspreken. Op 7 juli 2026 diende Kamerlid Martens-America (VVD) daartoe een initiatiefwetsvoorstel in.
Het College voor de Rechten van de Mens, vakbond FNV, juristenvereniging NJCM en samenwerkende moskeekoepels zijn het oneens met de initiatiefwet. Zij stellen dat nooit is aangetoond dat een hoofddoek of keppel de neutraliteit aantast.
Godsdienstige uitingen in de openbare ruimte
Eind juli 2026 kondigden Tweede Kamerleden Mona Keijzer en Shanna Schilder een initiatiefwetsvoorstel aan, de Wet weerbare waarden, dat burgemeesters meer mogelijkheden moet geven om op te treden tegen collectieve godsdienstige uitingen in de openbare ruimte, zoals straatgebeden en versterkte gebedsoproepen. Volgens de indieners is de openbare ruimte ‘geen leeg canvas voor ideologische claims’. Een wetsvoorstel is nog niet bij de Tweede Kamer ingediend.
Tijdlijn van het artikel
Wat veranderde er ?
gemarkeerd = toegevoegd · doorgestreept = verwijderd