Artikel 47: Ondertekening wetten, K.B.'s; contraseign

Alle wetten en koninklijke besluiten moeten behalve door de Koning ook door één of meer ministers of staatssecretarissen worden ondertekend. Dit wordt het contraseign genoemd. Daaruit blijkt welke minister en/of staatssecretaris verantwoordelijk is.

Formele toelichting

Alle koninklijke besluiten behoeven, naast de ondertekening door de Koning zelf, de mede-ondertekening van een of meer ministers of staatssecretarissen. Deze eis is ook ten aanzien van wetten gesteld (artikel 47).

In eenvoudig Nederlands

Onder alle wetten en beslissingen van de regering staat de handtekening van de Koning en van één of meer ministers of staatssecretarissen.

Uitleg

Onder alle wetten en beslissingen van de regering (koninklijke besluiten) moet de handtekening van de Koning staan en de handtekening van één of meer ministers of staatssecretarissen.

Een beslissing van de regering noemen we een koninklijk besluit. Maar het is dus geen zelfstandige beslissing van de Koning. Het is een beslissing van de regering. De Koning zet er alleen zijn handtekening onder.

De handtekening van een of meer ministers of staatssecretarissen is nodig, omdat de Koning niet zelfstandig beslissingen mag nemen. En doordat een minister of een staatssecretaris een handtekening zet, kunnen de Eerste en Tweede Kamer hem vragen hierover uitleg te geven. Zo kunnen de Eerste en Tweede Kamer controleren of de regering haar werk goed doet.

• Bron: De Grondwet in eenvoudig Nederlands

Historische ontwikkeling

Het contraseign is ingevoerd bij de grondwetsherziening van 1840, gelijktijdig met de strafrechtelijke ministeriële verantwoordelijkheid. Ministers werden zo niet langer dienaren of adviseurs van de koning, maar medebesluitende ambten. Voor hun aansprakelijkheid kon men hen niet meer laten verschuilen achter het bevel van de onschendbare koning.

Aanvankelijk diende het contraseign vooral als bewijsmiddel voor strafrechtelijke vervolging van een minister bij schending van de Grondwet of andere wetten. Na 1848 kreeg het contraseign een bredere strekking: het werd bewijs dat een wet of besluit politiek werd gedekt door een verantwoordelijke minister.

Artikel 47 is sinds 1983 ongewijzigd.

Debat

Weigering van het contraseign

Een kabinet kan in beginsel weigeren een wet of besluit te contrasigneren. In 2010 weigerde de minister van Economische Zaken haar handtekening te zetten onder een initiatiefwetsvoorstel tot wijziging van de Mededingingswet. De wet werd uiteindelijk toch afgekondigd. Theoretisch kan ook de koning zijn handtekening weigeren onder een besluit.

Republikeinse voorstellen tot afschaffing van het seign

In een initiatiefwetsvoorstel van Kamerleden Elissen en Helder (beiden PVV) uit 2011 werd voorgesteld om de koning niet langer deel uit te laten maken van de regering. Het seign zou daarmee komen te vervallen en alleen de ministers zouden ondertekenen. Het voorstel haalde geen Kamermeerderheid.