Artikel 85: Toezending wetsvoorstellen Eerste Kamer

Als de Tweede Kamer een wetsvoorstel heeft aangenomen, moet de Eerste Kamer zich er vervolgens over uitspreken. Is het voorstel een initiatiefvoorstel, dan wijst de Tweede Kamer één of meer Tweede Kamerleden aan die het wetsvoorstel in de Eerste Kamer verdedigen. De Eerste Kamer kan een wetsvoorstel alleen maar aannemen of verwerpen. Zij kan het niet wijzigen. Dat blijkt uit de zinsnede 'die het voorstel overweegt zoals het door de Tweede Kamer aan haar is gezonden'.

Formele toelichting

De Eerste Kamer overweegt een voorstel dat haar bereikt 'zoals het door de Tweede Kamer aan haar is gezonden' en kan het dus slechts aannemen of verwerpen.

In eenvoudig Nederlands

Wanneer de Tweede Kamer een voorstel voor een nieuwe wet heeft aangenomen, dan stuurt zij dit naar de Eerste Kamer. De Eerste Kamer stemt dan over het voorstel. Als het een voorstel van de Tweede Kamer is, kan de Tweede Kamer Kamerleden aanwijzen die het voorstel in de vergadering van de Eerste Kamer verdedigen.

Uitleg

Als de regering en de leden van de Tweede Kamer met elkaar hebben vergaderd over het voorstel voor een nieuwe wet, gaan de leden van de Tweede Kamer hierover stemmen. Als meer dan de helft van de Kamerleden voor het voorstel stemt, is het aangenomen. Als minder dan de helft van de Kamerleden voor het voorstel stemt, dan is het afgewezen. Dan wordt het voorstel geen wet.

Als het voorstel is aangenomen, stuurt de Tweede Kamer het voorstel naar de Eerste Kamer. De Eerste Kamer mag het voorstel niet veranderen. De Eerste Kamer mag er alleen over vergaderen en erover stemmen. Als meer dan de helft van de Eerste Kamerleden voor het voorstel stemt, is het aangenomen. Dan wordt het voorstel een wet. Als minder dan de helft van de Eerste Kamerleden voor het voorstel stemt, dan is het afgewezen. Dan wordt het voorstel geen wet.

• Bron: De Grondwet in eenvoudig Nederlands

Achtergronden

De Eerste Kamer kan een wetsvoorstel niet wijzigen. Toch komt het voor dat bij de behandeling blijkt dat er een fout in dat voorstel zit. Daarnaast kan de regering tegemoet willen komen aan bezwaren van de Eerste Kamer tegen een bepaald wetsvoorstel. Voor die gevallen is de 'novellepraktijk' ontwikkeld.

• Novelle

Historische ontwikkeling

Nadat de Tweede Kamer een voorstel heeft aangenomen, zendt zij het aan de Eerste Kamer, die het ‘overweegt zoals het door de Tweede Kamer aan haar is gezonden’. De Eerste Kamer kan een voorstel dus alleen aannemen of verwerpen, niet wijzigen. De bepaling komt voort uit de Grondwet van 1815. Omdat de Eerste Kamer niet kan amenderen, heeft zich de praktijk van de ‘novelle’ ontwikkeld. Een novelle is een wetsvoorstel tot wijziging van een wetsvoorstel dat nog aanhangig is bij de Eerste Kamer. Een novelle wordt door de regering ingediend als tijdens de behandeling van een wetsvoorstel in de Eerste Kamer blijkt dat er een fout in dat voorstel zit.

Debat

Een terugzendrecht voor de Eerste Kamer?

Omdat de Eerste Kamer wetsvoorstellen niet kan wijzigen, wordt al meer dan een eeuw gediscussieerd over een terugzendrecht. Met zo’n recht zou de Eerste Kamer voorstellen met voorgestelde wijzigingen kunnen terugsturen naar de Tweede Kamer, die dan het laatste woord houdt. Voorstellen daartoe deden onder meer de staatscommissies De Beaufort (1905), Cals/Donner (1971) en Remkes (2018).

In juni 2023 diende minister Bruins Slot (Binnenlandse Zaken) een voorstel tot grondwetswijziging in dat een terugzendrecht mogelijk maakt en daartoe de artikelen 85, 86 en 87 wijzigt. Het voorstel ligt nog in eerste lezing bij de Tweede Kamer.