Artikel 84: Wijziging wetsvoorstellen; amendement
- Zolang een voorstel van wet, ingediend door of vanwege de Koning, niet door de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering is aangenomen, kan het door haar, op voorstel van een of meer leden, en vanwege de regering worden gewijzigd.
- Zolang de Tweede Kamer onderscheidenlijk de verenigde vergadering een door haar in te dienen voorstel van wet niet heeft aangenomen, kan het door haar, op voorstel van een of meer leden, en door het lid of de leden door wie het aanhangig is gemaakt, worden gewijzigd.
In andere talen:
Inhoud
Toelichting
Zolang een wetsvoorstel in behandeling is bij de Tweede Kamer kan de regering een door haar ingediend wetsvoorstel wijzigen. Ook de Tweede Kamer kan een door de regering ingediend wetsvoorstel wijzigen. Dit laatste wordt het recht van amendement genoemd.
Een initiatiefvoorstel kan door de initiatiefnemers worden gewijzigd. De Tweede Kamer in zijn geheel heeft bij initiatiefvoorstellen ook het recht van amendement, en kan deze voorstellen dus wijzigen, zelfs als de initiatiefnemers daar 'tegen' zijn. De regering kan initiatiefvoorstellen niet wijzigen.
De Eerste Kamer heeft niet het recht van amendement. Dat blijkt uit artikel 85, waarin staat dat de Eerste Kamer het voorstel 'overweegt zoals het haar is gezonden'. Dat betekent dat de Eerste Kamer het voorstel moet behandelen zoals het door de Tweede Kamer is aangenomen.
Schema wie wetsvoorstellen mag wijzigen
| ingediend door regering | initiatiefvoorstel | |
| regering | x | - |
| initiatiefnemers | niet van toepassing | x |
| Tweede Kamer | x | x |
| Eerste Kamer | - | - |
Formele toelichting
In de Grondwet is vastgelegd dat het recht amendementen voor te stellen - zowel op door de regering ingediende voorstellen als op voorstellen voor een door de Tweede Kamer of de verenigde vergadering te nemen initiatief - toekomt aan één of meer leden van de Tweede Kamer of de verenigde vergadering.
In eenvoudig Nederlands
- De Tweede Kamer kan een voorstel voor een nieuwe wet veranderen totdat de wet is aangenomen. Als het een voorstel is waarover de Eerste en de Tweede Kamer samen beslissen, kunnen zij dit samen veranderen.
- De regering mag dit ook, maar alleen als het haar eigen voorstel is. Als het een voorstel is van een kamerlid, dan mag de regering dit niet.
Uitleg
Als de regering en de Tweede Kamer (of de Eerste en de Tweede Kamer samen) met elkaar vergaderen over een voorstel voor een nieuwe wet, dan mogen ze deze wet veranderen. Dit kan natuurlijk alleen als de kamer of beide kamers de wet nog niet hebben aangenomen.
In het staatsrecht heet dit het recht van amendement. De Eerste Kamer heeft dit recht niet. Alleen de Tweede Kamer, de Eerste en de Tweede Kamer samen en de regering mogen voorstellen voor nieuwe wetten veranderen. En de regering mag dit alleen als het haar eigen voorstel is. Als het een voorstel van een kamerlid is, dan mag de regering het voorstel voor een nieuwe wet niet veranderen.
Historische ontwikkeling
Het recht van amendement, oftewel het recht van de Tweede Kamer om een wetsvoorstel te wijzigen, werd vastgelegd bij de grondwetsherziening van 1848. Vóór 1848 kon de Tweede Kamer een voorstel alleen aannemen of verwerpen, ‘zonder daarin eenige verandering of wijziging te maken’. In 1887 werd het recht van amendement uitgebreid naar de verenigde vergadering. Vanaf de algehele grondwetsherziening van 1983 werden ook initiatiefwetten genoemd in de bepaling. Na 1983 is artikel 84 niet meer gewijzigd.
Debat
Burgeramendement
Met enige regelmaat klinkt de wens om burgers directer bij wetgeving te betrekken. D66-Kamerlid Joost Sneller diende eind 2019 een initiatiefnota in voor een ‘burgeramendement’, waarmee burgers met voldoende handtekeningen een wijzigingsvoorstel onder de aandacht van de Kamer zouden kunnen brengen. Voorstanders zien er een middel in om de afstand tussen kiezer en wetgever te verkleinen. Tegenstanders wijzen erop dat een burgeramendement staatsrechtelijk geen echt amendement is aangezien alleen de Kamer en de regering een voorstel kunnen wijzigen.
Tijdlijn van het artikel
Wat veranderde er ?
gemarkeerd = toegevoegd · doorgestreept = verwijderd