Artikel 125: Provinciale en gemeentelijke organen

Provinciale Staten staan aan het hoofd van de provincie, de gemeenteraad staat aan het hoofd van de gemeente. Hun vergaderingen zijn openbaar. Hiermee wordt hun positie als democratisch gekozen hoofdorganen van het bestuur van provincies en gemeenten benadrukt.

Naast de Provinciale Staten bestaat het bestuur van de provincie uit de Gedeputeerde Staten en de Commissaris van de Koning(in). Het bestuur van een gemeente bestaat behalve uit de gemeenteraad ook uit het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester.

Formele toelichting

In artikel 125 is vastgelegd dat provinciale staten en de gemeenteraad aan het hoofd staan van de provincie, respectievelijk de gemeente, en dat hun vergaderingen in beginsel openbaar zijn. Op deze wijze wordt de positie van provinciale staten en de gemeenteraad als hoofdorganen van het bestuur van provincies en gemeenten benadrukt.

Het tweede lid van dit artikel vermeldt de belangrijkste overige bestuursorganen van provincies en gemeenten. Voor de provincie zijn dit gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning, voor de gemeente het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester.

In eenvoudig Nederlands

1. Provinciale staten zijn de baas van de provincie. De gemeenteraad is de baas van de gemeente. Iedereen mag naar hun vergaderingen komen kijken en luisteren. In de wet kunnen uitzonderingen staan. In de wet kan ook staan dat iemand anders over deze uitzonderingen beslist.
2. In het bestuur van de provincie zitten ook de gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning. In het bestuur van de gemeente zitten ook het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester.

Uitleg

Als er verkiezingen zijn, dan kiezen we de provinciale staten. Of de gemeenteraad. Omdat we hen kiezen, zijn zij de baas van de provincie en de gemeente.

Iedereen mag naar de vergaderingen van provinciale staten en de gemeenteraad komen kijken en luisteren. In de wet kunnen uitzonderingen staan.

De provinciale staten besturen de provincie samen met de gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning. De provinciale staten vergaderen niet zo vaak. De gedeputeerde staten en de commissaris van de Koning werken wel iedere dag. Eigenlijk besturen zij de provincie. En de provinciale staten controleren of zij dat goed doen.

Zo gaat het ook bij de gemeente. De gemeenteraad bestuurt de gemeente samen met het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester. De gemeenteraad vergadert niet zo vaak. Het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester werken wel iedere dag. Eigenlijk besturen zij de gemeente. En de gemeenteraad controleert of zij dat goed doen.

• Bron: De Grondwet in eenvoudig Nederlands

Achtergronden

• De gemeente
• De provincie

Historische ontwikkeling

Het ‘hoofdschap’ van provinciale staten en de gemeenteraad, oftewel hun positie aan het hoofd van het provincie-/gemeentebestuur, en de openbaarheid van hun vergaderingen komen voort uit de grondwetsherziening van 1848. Bij de algehele grondwetsherziening van 1983 werd de bepaling geüniformeerd voor provincies en gemeenten.

Bij de grondwetsherziening van 2008 verviel het derde lid, dat de commissaris van de Koning en de burgemeester als voorzitter van staten en raad aanwees. Dat voorzitterschap is sindsdien in de Provinciewet en Gemeentewet geregeld. Het tweede lid rekent gedeputeerde staten en de commissaris, respectievelijk het college van burgemeester en wethouders en de burgemeester, tot het bestuur. Sinds de invoering van artikel 132a is de bepaling van overeenkomstige toepassing op de eilandsraden.