Artikel 99a: Civiele verdediging

Alleen met een wet kunnen aan niet-militairen verplichtingen worden opgelegd in het kader van de verdediging van het Koninkrijk.

Formele toelichting

De bestaande artikelen inzake de verdediging zijn in 2000 vervangen door gemoderniseerde bepalingen. Behalve in redactioneel opzicht zijn de verdedigingsbepalingen ook inhoudelijk aangepast. Zo is een bepaling opgenomen over het opleggen van plichten ten behoeve van de civiele verdediging (artikel 99a).

In eenvoudig Nederlands

In de wet staat dat de regering tegen burgers kan zeggen dat ze moeten helpen bij het beschermen van ons land.

Uitleg

Deze afspraak staat vanaf 2000 in de Grondwet. In andere wetten stond al langer dat burgers soms moeten helpen bij het beschermen van onze bevolking. Maar het staat bijvoorbeeld ook in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Daarom wilde de Tweede Kamer in 2000 dat deze plicht van burgers ook in de Grondwet zou staan.

Het is niet duidelijk waarmee burgers moeten helpen. De regering en de Eerste en Tweede Kamer mogen beslissen wat de Grondwet bedoelt met het beschermen van ons land en onze bevolking.

• Bron: De Grondwet in eenvoudig Nederlands

Historische ontwikkeling

Op grond van bij wet te stellen regels kunnen plichten worden opgelegd ten behoeve van de civiele verdediging. Het artikel is nieuw ingevoerd bij de herziening van de verdedigingsbepalingen in 2000, op wens van de Tweede Kamer om deze al bestaande mogelijkheid ook in de Grondwet te verankeren.

Tussen 1887 en 1983 kende de Grondwet steeds een opdracht aan de wetgever om verplichtingen voor de civiele verdediging te regelen. Bij de herziening van 1983 verviel zo’n bepaling, waarna artikel 99a in 2000 die lacune opvulde. Het artikel ontstond uit amendementen van de Kamerleden Koekkoek en Te Veldhuis en werd door de regering aanvaard nadat de indieners hadden bevestigd dat het geen sociale dienstplicht invoert. Met civiele verdediging worden niet-militaire maatregelen ter bescherming van de bevolking bedoeld, zoals de inzet van medisch personeel of het herstel van de drink- en energievoorziening bij ramp of oorlog. Artikel 99a is sinds 2000 ongewijzigd.