Artikel 65: Troonrede; Prinsjesdag

De Koning komt een keer per jaar naar de Staten-Generaal die in verenigde vergadering bij elkaar zijn gekomen, om een uiteenzetting te geven van het door de regering in het komende parlementaire jaar te voeren beleid: de troonrede.

Het uitspreken van de troonrede vindt plaats op de derde dinsdag van september (Prinsjesdag). Bij wet kan ook een eerder tijdstip worden vastgesteld.

De troonrede kan ook door iemand anders namens de Koning worden uitgesproken.

Formele toelichting

In artikel 65 is vastgelegd dat de Koning jaarlijks in de volksvertegenwoordiging verschijnt voor het geven van een uiteenzetting van het door de regering in het komende parlementaire jaar te voeren beleid.

Het uitspreken van deze uiteenzetting (de troonrede) vindt plaats op de derde dinsdag van september (Prinsjesdag). Bij wet kan ook een eerder tijdstip worden vastgesteld.

Het grondwetsartikel biedt eveneens de mogelijkheid dat de uiteenzetting namens de Koning wordt uitgesproken.

In eenvoudig Nederlands

Op de derde dinsdag van september is het Prinsjesdag. Dan leest de Koning of een plaatsvervanger de troonrede voor. Dat gebeurt in een vergadering van de Eerste en Tweede Kamer samen. In de troonrede staat in het kort het beleid van de regering voor het volgende jaar. In de wet kan staan dat Prinsjesdag eerder is dan de derde dinsdag van september.

Uitleg

Op Prinsjesdag rijdt de Koning in de gouden koets naar de Ridderzaal op het Binnenhof in Den Haag. Daar vergaderen de Eerste en Tweede Kamer samen. De Koning leest in die vergadering de troonrede voor. De regering heeft de troonrede gemaakt. In de troonrede staat in het kort het beleid voor het volgende jaar.

Het kan zijn dat de Koning op Prinsjesdag ziek is en de troonrede niet kan voorlezen. Dan kan een minister de troonrede voorlezen.

Dezelfde middag geeft de minister van Financiën de rijksbegroting aan de Tweede Kamer. In de begroting legt de regering uit:

1. wat ze het volgende jaar gaat doen;
2. hoeveel dat kost;
3. hoeveel belastingen de regering nodig heeft.

Als het nodig is kan Prinsjesdag eerder plaatsvinden dan op de derde dinsdag van september.

• Bron: De Grondwet in eenvoudig Nederlands

Historische ontwikkeling

Pas sinds de grondwetsherziening van 1983 schrijft de Grondwet voor dat jaarlijks namens de Koning een uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid wordt gegeven; daarmee werd een sinds 1814 bestaande praktijk vastgelegd. Tot dan bepaalde de Grondwet enkel dat de Staten-Generaal ten minste eenmaal per jaar bijeenkwamen en dat de gewone zitting op de derde dinsdag van september werd geopend. De staatscommissie-Cals/Donner vond het niet langer logisch dat de vorst het tijdstip van bijeenkomst bepaalde en beschouwde het openen en sluiten van de zitting als een achterhaald ritueel. De traditie van Prinsjesdag en de troonrede wilde zij wel behouden en ook grondwettelijk verankeren.