Artikel 142: Aanpassing Grondwet aan Statuut Koninkrijk der Nederlanden

Het laatste artikel van de Grondwet bepaalt dat de Grondwet bij de wet met het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden in overeenstemming kan worden gebracht. Aangezien de Grondwet de bepalingen van het Statuut in acht moet nemen, is voor een dergelijke aanpassing de gewone wetsprocedure voldoende. Van deze aanpassingsmogelijkheid is overigens tot dusverre nooit gebruik gemaakt.

Formele toelichting

Het laatste artikel van de Grondwet bepaalt dat de Grondwet bij de wet met het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden in overeenstemming kan worden gebracht. Aangezien de Grondwet de bepalingen van het Statuut in acht moet nemen, is voor een dergelijke aanpassing de gewone wetsprocedure voldoende geacht. Van deze aanpassingsmogelijkheid is overigens tot dusverre nooit gebruik gemaakt.

In eenvoudig Nederlands

De regering en de Eerste en Tweede Kamer kunnen de Grondwet veranderen als de regering het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden heeft veranderd. Artikel 139, 140 en 141 gelden dan ook.

Uitleg

Nederland, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba zijn samen het Koninkrijk Nederland. Nederland heeft afspraken met de eilanden. Dit is het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. Een soort Grondwet voor het hele Koninkrijk.

Als Nederland, Bonaire, Sint-Eustatius en Saba het Statuut veranderen, moeten wij ook de Grondwet veranderen. Tenminste, als het Statuut en de Grondwet dan niet meer bij elkaar passen.

Deze verandering van de Grondwet is niet zo moeilijk als een gewone verandering van de Grondwet. De Grondwet veranderen is dan net zo als het veranderen van een gewone wet. Wel gelden de artikelen 139, 140 en 141.

• Bron: De Grondwet in eenvoudig Nederlands

Historische ontwikkeling

Artikel 142 bepaalt dat de Grondwet bij gewone wet in overeenstemming kan worden gebracht met het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. Na de Tweede Wereldoorlog streefde Nederland naar een nieuwe constitutionele rechtsorde met Suriname, de Nederlandse Antillen en aanvankelijk Indonesië. In 1948 werd daarvoor een tijdelijk veertiende hoofdstuk aan de Grondwet toegevoegd, dat de basis legde voor het Statuut (inwerkingtreding eind 1954). De voorrang van het Statuut boven de Grondwet werd vastgelegd in artikel 5, tweede lid, van het Statuut.

In 1956 werd, mede op voorstel van de staatscommissie-Van Schaik, voor het eerst de mogelijkheid in de Grondwet opgenomen om de tekst via een gewone wet aan te passen aan het Statuut. De zware herzieningsprocedure was niet nodig, omdat het Statuut in geval van afwijking de Grondwet materieel al had gewijzigd. Bij de grondwetsherziening van 1983 werd het artikel vernummerd naar 142 en de tekst licht gewijzigd.