Artikel 57a: Tijdelijke vervanging lid Staten-Generaal wegens zwangerschap, bevalling en ziekte
De wet regelt de tijdelijke vervanging van een lid van de Staten-Generaal wegens zwangerschap en bevalling, alsmede wegens ziekte.
In andere talen:
Inhoud
Toelichting
Op 21 september 2006 is de wet regeling van de tijdelijke vervanging van leden van de Tweede Kamer en Eerste Kamer der Staten-Generaal, de provinciale staten en de gemeenteraden wegens zwangerschap en bevalling of ziekte tot stand gekomen (Staatsblad 418, 2006). De betreffende regeling is onderdeel van de Kieswet.
Formele toelichting
Dit artikel maakt het mogelijk dat zwangere en langdurige zieke volksvertegenwoordigers voor een bepaalde vaste periode tijdelijk worden vervangen. De regeling strekt zich uit tot leden van de Tweede en Eerste Kamer der Staten-Generaal, de provinciale staten en de gemeenteraden. De achtergrond van de bepaling is zowel de stimulering van de deelname van vrouwen aan het openbaar bestuur als het gezondheidsaspect.
In eenvoudig Nederlands
In de wet staat wie een lid van de Eerste en Tweede Kamer vervangt dat zwanger is, een kind krijgt of ziek is. In de wet kan ook staan dat iemand anders dit kan beslissen.
Uitleg
Dit is een nieuw artikel uit 2003. Steeds vaker zitten er jonge vrouwen in de Eerste en Tweede Kamer. Zij kunnen zwanger worden en kinderen krijgen. In dit artikel staat dat iemand hen tijdelijk kan vervangen. Maar ook als je als kamerlid ziek bent, kan iemand je tijdelijk vervangen. In de wet staat hoe dat moet.
Historische ontwikkeling
Artikel 57a is een betrekkelijk nieuwe bepaling. Naarmate vanaf de jaren zestig meer vrouwen Kamerlid werden, deed zich vaker de situatie voor dat een lid rond een bevalling haar werk tijdelijk moest neerleggen. Omdat een Kamerlid niet kan worden gedwongen een eenmaal verkregen zetel af te staan, ontbrak een sluitende regeling voor tijdelijke vervanging. Dat vormde voor met name vrouwen een hindernis bij de uitoefening van het passief kiesrecht.
Na een eerste lezing in 2002 werd artikel 57a in 2005 in de grondwet opgenomen. Mirjam Sterk (CDA) was het eerste Kamerlid dat zich op grond van artikel 57a tijdelijk liet vervangen.
Debat
Verruiming van de vervangingsgronden
De huidige bepaling kent drie vervangingsgronden: zwangerschap, bevalling en ziekte. Of dat te beperkt is, staat ter discussie. In oktober 2025 diende Glimina Chakor (GroenLinks-PvdA) een initiatiefwetsvoorstel in om de gronden te verruimen met geboorte, adoptie, pleegzorg, ouderschap en langdurige zorg. Zij wees erop dat in andere sectoren de verlofregelingen steeds ruimer zijn geworden, dat het onwenselijk is dat zetels voor onbepaalde tijd leeg blijven, en dat een ruimere regeling jonge vrouwen kan helpen zich vroeg in de politiek te begeven. De Afdeling advisering van de Raad van State plaatste in maart 2026 kanttekeningen bij het voorstel.
Tijdlijn van het artikel
Wat veranderde er ?
gemarkeerd = toegevoegd · doorgestreept = verwijderd