Artikel 122: Gratie, amnestie
- Gratie wordt verleend bij koninklijk besluit na advies van een bij de wet aangewezen gerecht en met inachtneming van bij of krachtens de wet te stellen voorschriften.
- Amnestie wordt bij of krachtens de wet verleend.
In andere talen:
Inhoud
Toelichting
Gratie is de vermindering of het opheffen van de gevolgen van een rechterlijk vonnis. Dus niet alleen vermindering van bijvoorbeeld gevangenisstraf, maar ook van maatregelen die de rechter op kan leggen. Amnestie betekent dat iemand niet meer strafbaar is. De regels voor gratie en amnestie staan in een wet. Dat is de Gratiewet.
Formele toelichting
Ten aanzien van het verlenen van gratie vloeit uit artikel 122 van de Grondwet voort, dat gratie mogelijk is niet alleen van straffen, maar ook van door de rechter opgelegde maatregelen.
Bij de gratieverlening dienen procedureregels in acht te worden genomen, die bij of krachtens de wet moeten worden geregeld.
Ter uitvoering van deze grondwetsbepaling is in 1988 de Gratiewet van kracht geworden.
In eenvoudig Nederlands
- De regering kan beslissen dat iemand minder of geen straf krijgt (gratie). De regering vraagt eerst advies aan een rechter. De regels voor gratie staan in de wet. In de wet kan ook staan dat iemand anders deze regels maakt.
- De regering en de Eerste en Tweede Kamer kunnen een wet maken, waarin staat dat iemand niet strafbaar meer is (amnestie). In de wet kan ook staan dat iemand anders dat mag.
Uitleg
Als je van de rechter een straf hebt gekregen, kan de regering beslissen je straf te verminderen of je helemaal geen straf te geven. Dit heet gratie. De regering mag dit niet zomaar beslissen. De regering moet eerst een rechter om advies vragen. En de regering moet zich houden aan de regels die in de Gratiewet staan.
Een stap verder dan gratie is amnestie. Bij gratie krijg je geen straf. Maar je blijft wel schuldig. Bij amnestie zegt de regering dat je geen straf krijgt én dat je ook niet schuldig bent. Daarom is hiervoor een wet nodig. In die wet staat dan dat de rechter je schuldig vindt en dat je een straf verdient. En dat de regering en de Eerste en Tweede Kamer vinden dat je gedrag niet strafbaar is. En dat je dus ook geen straf krijgt.
In de visie van Kortmann
In 2008 heeft prof. dr. C.A.J.M. Kortmann een voorstel gedaan voor een "goede grondwet die inzichtelijk en bij de tijd is". Voor dit artikel deed hij de volgende suggestie:
Artikel 22
De organieke wet regelt de verlening van gratie en amnestie
Tijdlijn van het artikel
Wat veranderde er ?
gemarkeerd = toegevoegd · doorgestreept = verwijderd