Artikel 54: Verkiezing Tweede Kamer; uitsluiting kiesrecht

Artikel 54
  1. De leden van de Tweede Kamer worden rechtstreeks gekozen door de Nederlanders die de leeftijd van achttien jaar hebben bereikt, behoudens bij de wet te bepalen uitzonderingen ten aanzien van Nederlanders die geen ingezetenen zijn.
  1. Van het kiesrecht is uitgesloten hij die wegens het begaan van een daartoe bij de wet aangewezen delict bij onherroepelijke rechterlijke uitspraak is veroordeeld tot een vrijheidsstraf van ten minste een jaar en hierbij tevens is ontzet van het kiesrecht.

In andere talen:

English

  1. The members of the Lower House shall be elected directly by Dutch nationals who have attained the age of eighteen, with the exception of any Dutch nationals who may be excluded by Act of Parliament by virtue of the fact that they are not resident in the Netherlands.
  1. Anyone who has committed an offence designated by Act of Parliament and has been sentenced as a result by a final and conclusive judgment of a court of law to a custodial sentence of not less than one year and simultaneously disqualified from voting shall not be entitled to vote.

Français

  1. Les députés sont élus directement par les Néerlandais qui ont atteint l'âge de dix-huit ans, sauf exceptions à déterminer par la loi à l'égard des Néerlandais qui ne résident pas dans le pays.
  1. Est privé du droit de vote celui qui, pour avoir commis une infraction spécifiée à cet effet par la loi, a été, par une décision judiciaire irrévocable, condamné à une peine privative de liberté d'au moins un an et déchu en même temps du droit de vote.

Deutsch

  1. Die Mitglieder der Zweiten Kammer werden in unmittelbarer Wahl von den Niederländern gewählt, die das achtzehnte Lebensjahr vollendet haben, unbeschadet der durch Gesetz zu bestimmenden Ausnahmen in Bezug auf Niederländer, die keine Landesansässigen sind.
  1. Vom Wahlrecht ausgeschlossen ist, wer wegen einer durch Gesetz bezeichneten Straftat mit rechtskräftiger gerichtlicher Entscheidung zu einer Freiheitsstrafe von mindestens einem Jahr erurteilt worden ist und wem hierbei gleichzeitig das Wahlrecht aberkannt wurde;

Español

  1. Los miembros de la Segunda Cámara son elegidos directamente por los holandeses que hayan cumplido los dieciocho años de edad, salvo las excepciones que establezca la ley con respecto a holandeses que no sean residentes.
  1. Serán excluidos del derecho de sufragio aquellos que, por haber cometido un delito especificado a tal efecto por la ley, hayan sido condenados por sentencia firme, a una pena privativa de libertad de al menos un año, y al mismo tiempo hayan sido privados del derecho de sufragio.

Inhoud

  1. Toelichting
  2. Formele toelichting
  3. In eenvoudig Nederlands
  4. Achtergronden
  5. Tijdlijn van het artikel

Toelichting

Nederlanders die 18 jaar of ouder zijn kiezen de leden van de Tweede Kamer. Nederlanders die niet in Nederland wonen hebben in principe ook stemrecht, maar de wetgever kan daar wel uitzonderingen op maken.

Slechts bij uitzondering kan alleen de rechter dit fundamentele democratische recht ontnemen. Als de rechter iemand veroordeelt tot een vrijheidsstraf van tenminste een jaar, kan hij als bijkomende straf het kiesrecht afnemen. Dit mag de rechter alleen doen bij bepaalde door de wet aangewezen misdrijven (zoals een aanslag tegen de Koning of een actie gericht op het omverwerpen van de regeringsvorm).

Formele toelichting

De Tweede Kamer wordt rechtstreeks door de bevolking gekozen. De Grondwet stelt de leeftijdsgrens voor het actief kiesrecht op achttien jaar. Daarnaast stelt de Grondwet de eis van Nederlanderschap.

De wijze van verkiezen is nader uitgewerkt in de Kieswet.

De eis van ingezetenschap van Nederland wordt niet gesteld. Dit betekent dat in principe ook Nederlanders die in het buitenland wonen, actief kiesrecht hebben voor de Tweede Kamer. De wetgever heeft echter ten aanzien van deze Nederlanders wel de mogelijkheid uitzonderingen te maken.

Van deze uitzonderingsmogelijkheid is in de Kieswet overigens geen gebruik gemaakt.

Uitsluiting van het kiesrecht

Het tweede lid van artikel 54 geeft aan in welke gevallen iemand van het kiesrecht is uitgesloten. Slechts in zeer beperkte mate is ontneming van dit fundamentele democratische recht mogelijk. In alle gevallen is daarbij een uitspraak van de rechter vereist.

De rechter kan iemand die hij veroordeelt tot een vrijheidsstraf van tenminste een jaar, als bijkomende straf uit het kiesrecht ontzetten. Dit is echter alleen mogelijk bij bepaalde door de wet aangewezen misdrijven (zoals een aanslag tegen de Koning of gericht op het omverwerpen van de regeringsvorm).

(toelichting PDC: In 2006 is de volgende passage uit lid 2 van de grondwet geschrapt: "b. hij die krachtens onherroepelijke rechterlijke uitspraak wegens een geestelijke stoornis onbekwaam is rechtshandelingen te verrichten.")

Ten aanzien van gedetineerden en andere personen aan wie rechtmatig hun vrijheid is ontnomen, is van toepassing het vierde lid van artikel 15, waarin wordt bepaald dat degene aan wie rechtmatig de vrijheid is ontnomen, kan worden beperkt in de uitoefening van de grondrechten - dus ook het kiesrecht - voor zover deze uitoefening zich niet verdraagt met de vrijheidsontneming.

De uitsluitingsgronden voor het recht om gekozen te worden (het passief kiesrecht) zijn dezelfde als die voor het recht om te kiezen (het actief kiesrecht).

In eenvoudig Nederlands

  1. Nederlanders van achttien jaar en ouder mogen stemmen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer. In de wet staat welke Nederlanders die in het buitenland wonen niet mogen stemmen.
  1. De rechter kan beslissen dat mensen niet mogen stemmen als zij voor een misdaad een gevangenisstraf hebben gekregen van meer dan een jaar. In de wet staat voor welke misdaden dit geldt.

Uitleg

Nederlanders van achttien jaar en ouder mogen stemmen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer. Mensen die in Nederland wonen, maar niet de Nederlandse nationaliteit hebben, mogen niet stemmen voor de Tweede Kamer. Zij mogen wel stemmen bij verkiezingen voor de gemeenteraad, als ze langer dan vijf jaar hier wonen. Dit staat in artikel 130 van de Grondwet. Ook Nederlanders die in het buitenland wonen, mogen stemmen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer.

In de Kieswet staat dat Nederlanders die nu wonen op de Nederlandse Antillen en Aruba, niet mogen stemmen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer. Dat is zo omdat deze mensen anders twee keer zouden mogen stemmen over dingen die gaan over het Koninkrijk. In de Kieswet staan twee uitzonderingen op deze regel. Nederlanders die nu wonen op de Nederlandse Antillen en Aruba, maar tien jaar in Nederland hebben gewoond, mogen wél stemmen. En Nederlanders die nu wonen op de Nederlandse Antillen en Aruba, en werken bij de Nederlandse overheid, mogen ook stemmen voor de Tweede Kamer.

Mensen die een gevangenisstraf hebben van meer dan een jaar mogen soms niet stemmen bij verkiezingen voor de Tweede Kamer. In de wet staat voor welke misdaden iemand in de gevangenis moet zitten om niet meer te mogen stemmen. De rechter kan dit alleen beslissen als de misdaad heel erg is. Vaak zal de rechter dit niet doen, omdat het kiesrecht een heel belangrijk recht is in onze democratie.

Achtergronden

Tijdlijn van het artikel

Tekstwijziging Herpublicatie (ongewijzigd)

Wat veranderde er ?

gemarkeerd = toegevoegd · doorgestreept = verwijderd