Commissie zet licht op groen voor alliantie tussen British Airways en Iberia
De Europese Commissie heeft een alliantie tussen British Airways (BA), Iberia en GB Airways, een franchisehouder van BA, goedgekeurd. Aanvankelijk was de Commissie bezorgd dat de alliantie de keuze van de consument zou beperken en zou leiden tot prijsstijgingen op een aantal routes waarop beide partners een sterke positie hebben. Deze struikelblokken zijn evenwel weggenomen en de Commissie kan nu mededingingsrechtelijke immuniteit toekennen voor de gangbare periode van zes jaar die is bepaald in Verordening (EG) nr. 3975/87, die de toepassing van de mededingingsregels vaststelt voor de luchtvaartsector.
In een reactie op deze zaak verklaarde Mario Monti, Commissielid voor concurrentiebeleid : "Dit positieve resultaat toont aan dat de toepassing van mededingingsregels geen belemmering vormt voor de consolidatie van de luchtvaartsector of voor alliantieovereenkomsten. Door de alliantie kunnen BA en Iberia aan vliegtuigpassagiers een ruimere keuze aan bestemmingen aanbieden. Tegelijkertijd blijft er voldoende concurrentie bestaan voor de vluchten tussen Londen en Spanje. Dit zal zowel de zakenreizigers als de vakantiegangers ten goede komen".
Op 19 juli 2002 hebben British Airways, Iberia en GB Airways aanmelding gedaan bij de Commissie van een aantal samenwerkingsovereenkomsten en hebben ze een vrijstelling gevraagd op grond van artikel 81, lid 3 van het EG-Verdrag(1) 1. Door de overeenkomst kunnen de maatschappijen op hun respectieve netwer ken samenwerken op het gebied van tarieven, vluchtschema's en capaciteit.
Uit het onderzoek van de Commissie is gebleken dat de netwerken van de maatschappijen grotendeels complementair zijn. De klanten van Iberia zullen een groter aanbod krijgen van routes naar het Midden-Oosten en het Verre Oosten, terwijl passagiers van BA een ruimere keuze zullen krijgen voor vluchten naar Latijns-Amerika.
De Commissie stelde evenwel vast dat de Spaanse nationale luchtvaartmaatschappij, BA en zijn franchisehouder GB Airways door hun samengaan voor een aantal routes tussen Londen en Spanje ongeveer 50 tot 100% van de markt zouden controleren. Indien in een dergelijke situatie niet adequaat wordt ingegrepen, zal ze heel waarschijnlijk leiden tot hogere prijzen, aangezien de toegang tot de markt wordt bemoeilijkt door het beperkte aantal landings- en opstijgingsslots op de Europese luchthavens.
De Commissie maakte bezwaren in verband met de routes die Londen met Barcelona, Madrid, Bilbao, Sevilla en Valencia verbinden.
Het beschikbaar stellen van slots als oplossing
Op dit ogenblik concurreren de alliantiepartners op de twee belangrijkste routes tussen beide landen, namelijk Londen-Madrid en Londen-Barcelona, waar ze respectievelijk vijftien en elf vluchten per dag uitvoeren. Voor de route naar Madrid zijn er nog drie andere concurrenten, voor die naar Barcelona twee. Uit het marktonderzoek van de Commissie bleek dat een concurrent minstens vier vluchten per dag vanuit Heathrow of Gatwick moet aanbieden om te kunnen concurreren om zakenreizigers en vakantiegangers. Easyjet, een van de concurrenten, zorgt weliswaar voor zo'n concurrentie op de route tussen Gatwick en Barcelona, maar op de route naar Madrid is er geen enkele andere concurrent die een dergelijk aanbod heeft.
Om de mededingingsbezwaren weg te nemen die de Commissie had geformuleerd, hebben de maatschappijen toegezegd om op de luchthavens van Londen Gatwick en Madrid voldoende landings- en opstijgingsslots beschikbaar te stellen opdat een concurrent vier dagelijkse vluchten kan aanbieden.
Londen-Bilbao is een andere route waarvoor er zich problemen voordeden, aangezien BA en Iberia tot voor kort op deze route de enige luchtvaartmaatschappijen waren met beide een dagelijkse vlucht : een van Heathrow en een andere van Gatwick. Bij de aanvang van het winterseizoen startte Easyjet met een dagelijkse vlucht vanuit Gatwick. Hoewel de Commissie deze ontwikkeling toejuichte, was ze van mening dat een aanvullende dagelijkse vlucht noodzakelijk zou zijn om ervoor zou zorgen dat zakenreizigers op deze route voldoende concurrerende alternatieven hebben. De luchtvaartmaatschappijen kwamen tegemoet aan het bezwaar van de Commissie door zich ertoe te verbinden slots voor een bijkomende dagelijkse vlucht op de route Gatwick-Bilbao ter beschikking te stellen.
Iberia en GB Airways zijn de twee enige luchtvaartmaatschappijen die vluchten aanbieden op de routes Londen-Sevilla en Londen-Valencia. Zowel op beide Spaanse luchthavens als op de Londense luchthavens Stansted en Luton zijn geen capaciteitsproblemen. Dit is evenwel niet het geval op Heathrow en Gatwick, de luchthavens waaraan zakenreizigers de voorkeur geven. Aangezien de routes hoofdzakelijk worden gebruikt door vakantiegangers en het aantal zakenreizigers niet voldoende hoog zou kunnen zijn voor twee onafhankelijke concurrenten, ging de Commissie akkoord met de toezegging van de luchtvaartmaatschappijen om voor elke route slots ter beschikking te stellen voor een dagelijkse vlucht vanuit Gatwick, zodra het aantal zakenreizigers een bepaald niveau heeft bereikt.
Achtergrond
De overeenkomst was aangemeld op grond van Verordening (EG) nr. 3975/87, die de mededingingsregels toepast op de Europese luchtvaartsector. De verordening bepaalt dat indien de Commissie binnen 90 dagen geen bezwaar maakt na de bekendmaking in het Publicatieblad van een samenvatting van de overeenkomsten, de overeenkomsten automatisch zijn vrijgesteld voor een maximumperiode van zes jaar.
De samenvatting werd gepubliceerd op 12 september 2003(2)2 en de periode van 90 dagen zou zijn verstreken op 10 december 2003. De drie luchtvaartmaatschappijen hebben toegezegd dat ze landings- en opstijgingsslots voor de voornoemde routes beschikbaar zullen stellen. De tekst van deze verbintenissen zal worden bekendgemaakt op de internetsite van de Commissie.
De voorbije jaren is het aantal internationale luchtvaartallianties en soortgelijke vormen van samenwerkingsovereenkomsten aanzienlijk toegenomen. Als gevolg van het arrest van het Hof van Justitie in de "open skies" zaken zal dit proces van consolidatie en economische herpositionering in de luchtvaartsector waarschijnlijk versnellen.
Allianties en fusies in de luchtvaartsector worden door de Commissie vrij positief benaderd. Door kostenbesparingen en verbetering van de dienstverlening die voortvloeien uit het combineren van de netwerken, kunnen allianties zowel voor de consumenten als de gehele economie voordelig zijn. Het risico is evenwel aanwezig dat deze efficiëntieverbeteringen tot stand komen door het uitschakelen van de mededinging op bepaalde markten. Dergelijke problemen doen zich in het bijzonder voor op routes tussen de hubs van alliantiepartners, waar de partners de enige concurrenten kunnen zijn en er aanzienlijke barrières voor de markttoegang bestaan. Wanneer een dergelijke situatie zich voordoet, probeert de Commissie ervoor te zorgen dat de concurrentie blijft bestaan, door de barrières voor markttoegang weg te nemen.
De alliantie tussen BA en Iberia is een van de recentste allianties die werden onderzocht door de Commissie. Andere onderzoeken hadden betrekking op de alliantie tussen Lufthansa en Austrian Airlines en die tussen BA en SN Brussels Airline. Het onderzoek van de Commissie met betrekking tot de alliantie tussen Air France en Alitalia loopt nog. De Commissie hoopt dit onderzoek waarin dezelfde normen worden gehanteerd, binnenkort te kunnen afronden.
(1)1 Aanmelding van een zaak op grond van artikel 81, lid 3 van het EG-Verdrag heeft geen opschortende werking. Ondernemingen kunnen hun samenwerkingsakkoorden voortzetten, indien ze vrij zeker zijn dat tegen hun samenwerking geen ernstige bezwaren zullen worden gemaakt.
(2)2 PB C 217 van 12 september 2003, blz. 2-6.