J.K.H. de Roo van Alderwerelt

foto J.K.H. de Roo van Alderwerelt
Naar de grotere foto (verschijnt in een nieuw venster)
bron: Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie
Met dank overgenomen van Parlement.com.

In het midden van de negentiende eeuw de belangrijkste liberale defensiewoordvoerder. Officier, maar bovenal politicus. Was betrokken bij de val van diverse ministers van Oorlog. Pleitbezorger van een volksleger, afschaffing van de plaatsvervanging bij het leger en van een vast defensiestelsel. Als kritische en ambitieuze officier overgeplaatst van Den Haag naar Leeuwarden en door de Friezen tot Tweede Kamerlid gekozen. Gezaghebbend in eigen kring en gevreesd door ministers. Bleef Kamerlid toen hij in 1877 minister werd in het kabinet-Kappeyne van de Coppello i. Kon door ziekte en zijn vroege dood weinig tot stand brengen.

Liberalen
functie(s) in de periode 1866-1878: lid Tweede Kamer, minister

Inhoudsopgave van deze pagina:

1.

Personalia

voornamen (roepnaam)
Jan Karel Hendrik

geboorteplaats en -datum
Harderwijk, 6 augustus 1832

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 29 december 1878

2.

Partij/stroming

stroming(en)
  • liberaal
  • Kappeyniaan

3.

Hoofdfuncties/beroepen

  • tweede luitenant der infanterie, van 1851 tot 1 oktober 1855
  • eerste luitenant, zevende regiment infanterie, van 1 oktober 1855 tot 1 maart 1858
  • eerste luitenant, achtste regiment Grenadiers en Jagers te 's-Gravenhage, van 1 maart 1858 tot 1 juni 1864
  • kapitein, eerste regiment infanterie te Leeuwarden, van 1 juni 1864 tot 19 november 1866
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 1866 tot 3 januari 1868 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 februari 1868 tot 1 september 1874 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 oktober 1874 tot 3 november 1877 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
  • minister van Oorlog, van 3 november 1877 tot 29 december 1878
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 december 1877 tot 29 december 1878 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)

officiersrangen
  • tweede luitenant der infanterie, van 1851 tot 1855
  • eerste luitenant der infanterie, van 28 september 1855 tot 20 mei 1864
  • kapitein der infanterie, van 21 mei 1864 tot 1 september 1874 (sinds 19 november 1866 buiten dienst)
  • majoor der infanterie buiten dienst, van 1 september 1874 tot 3 november 1877

4.

Partijpolitieke functies

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

5.

Nevenfuncties

afgeleide functies, presidia etc. (4/9)
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VIII (Oorlog) (Tweede Kamer der Staten-Generaal) (voor 1875, 1876 en 1877)
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VI (Marine) 1877 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
  • voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de hoofdstukken I, II etc. en de Wet op de Middelen 1876 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
  • lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1877 tot november 1877

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

6.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

7.

Activiteiten

als parlementariër
  • Sprak in de Tweede Kamer vrijwel uitsluitend over defensie-aangelegenheden

opvallend stemgedrag (2/6)
  • Stemde in december 1873 tegen de begroting van Marine. De verwerping daarvan leidde tot het aftreden van minister Brocx.
  • Was in 1874 één van de acht liberalen die tegen artikel 1 van de ontwerp-Censuswet stemde, waardoor dit voorstel sneuvelde

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.

8.

Wetenswaardigheden

algemeen (5/6)
  • Veroorzaakte mede de val van de ministers van Oorlog Engelvaart (1871), Van Limburg Stirum (1873), Weitzel (1875) en Klerck (1876), alsmede van minister van Marine Brocx (1873)
  • In 1874 was een tussentijdse verkiezing nodig vanwege zijn bevordering tot majoor
  • Hij nam in 1877 ontslag uit militaire dienst, omdat hij niet als mindere tegenover de kolonels en generaals in de Tweede Kamer wilde staan
  • Toen hij minister van Oorlog werd, liet hij zich herkiezen tot lid van de Tweede Kamer en combineerde het Kamerlidmaatschap en het ministerschap
  • Trachtte na het uitbreken van zijn ziekte, vanaf zijn ziekbed te regeren, maar dit lukte niet en de Kamer drong aan op zijn ontslag

uit de privésfeer (5/6)
  • Zijn militaire carrière werd belemmerd door zijn kritische geschriften met betrekking tot het defensiestelsel
  • Kreeg kort na zijn benoeming als minister een kwaal aan het gelaat die ook zijn ogen aantastte. Onderging verschillende operaties en overleed na een langdurig en pijnlijk ziekbed.
  • Zijn echtgenote was een kleindochter van D.M.G. Heldewier, lid Wetgevende Vergadering en lid Notabelenvergadering
  • Zijn schoonvader was gemeenteraadslid in Den Haag
  • Zijn grootvader van vaderszijde was maire van Brielle

verkiezingen (5/6)
  • Werd in 1868 bij de algemene verkiezingen samen met S. Hingst gekozen. Zij versloegen de conservatieven J. Dirks en J. Binkes.
  • Versloeg in 1871 bij de periodieke verkiezingen U. baron van Schwartzenberg en Hohenlansberg en jhr. J.Ae.A. van Panhuys
  • Versloeg in 1874 bij een tussentijdse verkiezing o.a. C.J. de Bordes
  • Versloeg in 1875 bij de periodieke verkiezingen C.J. de Bordes
  • Versloeg in 1877 bij de tussentijdse verkiezing na zijn benoeming tot minister A. Kerdijk en jhr. A.F. de Savornin Lohman

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

9.

Publicaties van/over

literatuur/documentatie
  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel VI, 28
  • C.J.C. Pauw, scriptie Staatkundig-Historische Studiën, RU Leiden
  • Ned. Patriciaat, 1956

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

Speciaal voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn de biografieën van alle kansrijke (volgens de peilingen) kandidaten in uitgebreide vorm raadpleegbaar op parlement.com.

Voor de overige ruim 5000 biografieën geldt het volgende:

In het digitale biografisch archief van de Stichting PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, parlementaire activiteiten, opleiding en wetenswaardigheden. Voorlopig is het beschikbaar stellen van uitgebreide biografieën, en/of daarop gebaseerde statistische gegevens, opgeschort. Wilt u een uitgebreide biografie inzien? Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.