Mr. Æ. baron Mackay
Bescheiden, zelfs wat schuchtere antirevolutionair politicus uit een Gelders adellijk geslacht van bestuurders. Was rechter in Zutphen en lange tijd Tweede Kamerlid (en een jaar voorzitter). Formeerde in 1888 het eerste confesssionele kabinet i en gold als een bekwaam kabinetsleider. Wist als gelovig en overtuigd antirevolutionair steeds pragmatisch en diplomatiek te opereren en naar oplossingen te zoeken. Uit plichtsbesef verruilde hij in 1890 het ministerschap van Binnenlandse Zaken voor dat van Koloniën. Keerde na zijn ministerschap terug in de Tweede Kamer en was ten tijde van het kabinet-Kuyper i opnieuw Tweede Kamervoorzitter. Hoewel hij in 1894 ten aanzien van het kiesrecht de zijde van Lohman i koos, trad hij niet toe tot de CH-partij i toe, maar bleef hij antirevolutionair. Sloot zijn loopbaan af als staatsraad.
antirevolutionair, onafhankelijk a.r., ARP
in de periode 1876-1909: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, minister, lid Raad van State
Inhoudsopgave van deze pagina:
Æneas
geboorteplaats en -datum
Nijmegen, 29 november 1838
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 13 november 1909
begraafplaats en -datum
Ubbergen, 18 november 1909stroming(en)
anti-Takkiaan, 1894 (sloot zich niet aan bij de fractie-Lohman)
partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij) (onafhankelijk sinds 1894)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 2 mei 1876 tot 15 mei 1877 (voor het kiesdistrict Amersfoort)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 juni 1877 tot 11 oktober 1884 (voor het kiesdistrict Amersfoort)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 november 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Amersfoort)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Utrecht)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Utrecht)
-
-minister van Binnenlandse Zaken, van 21 april 1888 tot 25 februari 1890 (benoemd per 20 april 1888)
-
-voorzitter van de ministerraad, van 22 april 1888 tot 21 augustus 1891 (formeel tijdelijk)
-
-minister van Koloniën, van 25 februari 1890 tot 21 augustus 1891 (benoemd bij K.B. van 17 februari 1890)
-
-ambteloos, van 21 augustus 1891 tot 18 mei 1892
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 mei 1892 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Kampen)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 1894 tot 19 september 1905 (voor het kiesdistrict Kampen)
-
-voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 september 1901 tot 19 september 1905
-
-ambteloos, van 19 september 1905 tot 1 juli 1907
-
-lid Raad van State, van 1 juli 1907 tot 13 november 1909 (benoemd bij K.B. van 6 juni 1907)
ambtstitel
-
-minister van staat, van 19 augustus 1891 tot 13 november 1909
(in)formateurschap(pen)
-
-kabinetsformateur, van 30 maart 1888 tot 18 april 1888
U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.
In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.
-
-ondervoorzitter Raad van Commissarissen NCS (Nederlandsche Centraal-Spoorwegmaatschappij), vanaf 1908
-
-lid Raad van Commissarissen Stoomvaartmaatschappij "Zeeland", vanaf 1908
afgeleide functies, presidia etc. (2/20)
-
-voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1901 tot 19 september 1905
-
-voorzitter Commissie voor Huishoudelijke aangelegenheden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1901 tot 19 september 1905
U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.
In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.
als parlementariër-
-Sprak in de Tweede Kamer over uiteenlopende onderwerpen, zoals justitie, onderwijs, koloniën en kiesrecht
opvallend stemgedrag (0/3)
In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.
als bewindspersoon (beleidsmatig)
-
-Benoemde in 1888 jhr. P.J. van Swinderen (a.r.) tot Commissaris des Konings in Drenthe en A. baron Schimmelpenninck van der Oye (a.r.) tot Commissaris des Konings in Utrecht
-
-Beperkte zich als minister van Koloniën tot administratief beheer en kwam niet met ingrijpende wetgeving
als bewindspersoon (wetgeving)
-
-Bracht in 1889 een wet tot gedeeltelijke wijziging van de Lager-Onderwijswet van 1878 tot stand, waardoor de positie van het bijzonder onderwijs werd verbeterd. Bijzondere lagere scholen konden subsidie krijgen volgens dezelfde maatstaven als openbare scholen. Er kwam een verplichte schoolgeldheffing voor gemeentescholen, waardoor bijzondere scholen een betere concurrentiepositie kregen ten opzichte van openbare scholen. Ook voor bijzondere kweekscholen kwam er subsidie.
-
-Bracht in 1891 een wetje (Stb. 125) tot stand, waardoor er, zolang er een regerend vorstin is, in alle wettelijk vastgestelde formulieren, ambtstitels en benamingen waarin het woord 'Koning' voorkomt, in plaats daarvan het woord 'Koningin' moet worden gebezigd.
-
-Maakte na 1894 geen deel uit van de officiële A.R.-Kamerclub
-
-Adviseerde in 1901 - daartoe uitgenodigd - de koningin om Kuyper met de kabinetsformatie te belasten. Zag zelf vanwege de gezondheid van zijn echtgenote af van een formatieopdracht of van een ministerschap. Verbleef om die reden in de zomer van 1901 ook geregeld in kuuroord Teplitz (Teplice).
-
-Werd op 18 september 1901 als eerste kandidaat op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap geplaatst. Hij kreeg 81 van de 91 stemmen.
uit de privésfeer
-
-Zijn zoon was getrouwd met een dochter van A. baron van Dedem, Tweede Kamerlid
-
-Zijn vader was burgemeester van Wisch (1834-1838) en lid van Gedeputeerde Staten van Gelderland (1842-1846)
anekdotes en citaten
-
-Antwoordde, voorafgaand aan de verkiezingen van 1901, op de vraag van De Savornin Lohman of hij beschikbaar was als minister-president: "ik aan het hoofd, gij en Kuyper onder mij, het zou zijn Mercurius die de raad van goden presideert".
verkiezingen (3/12)
-
-Versloeg in 1894 H. Goeman Borgesius (ul)
-
-Versloeg in 1897 B. Cuperus (lib.)
-
-Versloeg in 1901 F.O. van der Dussen (lib.)
niet-aanvaarde politieke functies
-
-formateur, april 1886 (geweigerd)
-
-minister van Binnenlandse Zaken, juli 1901 (geweigerd)
-
-lid Eerste Kamer, november 1905 (gekozen door de Staten van Gelderland, maar niet aangenomen)
predicaten/adellijke titels
-
-baron, 17 maart 1858
U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.
literatuur/documentatie-
-F. Netscher, "In en om de Tweede Kamer. Parlementaire portretten en schetsen" (1889)
-
-Mr. Antonio, "Baron Mackay als praeses", Parlementaire Portretten, Nieuwe Reeks, De Telegraaf, november 1902
-
-A.F. de Savornin Lohman, "Levensbericht van Mr. Æneas baron Mackay", Levensberichten der afgestorven medeleden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde (Leiden 1911) 105-126
-
-Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel V, 334
-
-W.F. de Gaay Fortman, "Mr. Æneas baron Mackay: de eerste antirevolutionaire minister-president, in: C. Bremmer (red.), "Personen en momenten uit de geschiedenis van de Anti-Revolutionaire Partij (Franeker 1980) 35-41
-
-Onze Afgevaardigden, 1897 en 1901
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.
Speciaal voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn de biografieën van alle kansrijke (volgens de peilingen) kandidaten in uitgebreide vorm raadpleegbaar op parlement.com.
Voor de overige ruim 5000 biografieën geldt het volgende:
In het digitale biografisch archief van de Stichting PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, parlementaire activiteiten, opleiding en wetenswaardigheden. Voorlopig is het beschikbaar stellen van uitgebreide biografieën, en/of daarop gebaseerde statistische gegevens, opgeschort. Wilt u een uitgebreide biografie inzien? Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.
Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.
De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.